حساب کن تا آزاد شوی
اگر تا اینجا فهمیدی چقدر زکات مهم است.
اگر فهمیدی بدهکاری.
اگر فهمیدی که زکات فقط یک عدد و رقم نیست؛ یک حق است، یک مسئولیت است.
و گاهی هم یک بدهیِ فراموش‌شده.
حالا وقت آن است که این بدهی را روشن کنی.
نه برای سخت‌گیری، بلکه برای آرامش.
اگر سال‌هایی گذشته و زکاتِ مالِ تو پرداخت نشده، نترس.
لازم نیست همه‌چیز را دقیق و وسواسی درآوری.
کافی است با یک حساب منصفانه و روشن، به‌دنبال حقّی بروی که بر ذمه‌ات مانده است.
اما چطور شروع کنم؟
از کجا بفهمم چقدر بدهکارم؟
چه جوری حساب کنم بدون اینکه سردرگم شوم؟
نگران نباش.
این فصل، نقشه راه توست.
قدم به قدم با هم می‌ریم جلو.
قلم و کاغذ بردار، یا گوشی را آماده کن.
قرار است یک حساب و کتاب واقعی انجام دهیم.
گام اول: ببین داراییِ تو در کدام دسته قرار می‌گیرد
قبل از اینکه سراغ عدد و رقم برویم، باید یک چیز را روشن کنیم:
تو چه نوع مالی داری؟
چون زکات به همه چیزِ زندگی انسان تعلق نمی‌گیرد:
خانه‌ای که در آن زندگی می‌کنی.
وسایل ضروری خانه.
لباس شخصی، ماشین شخصی و ابزار لازم برای کار.
اینها معمولاً جزو اموال زکوی حساب نمی‌شوند.
مگر اینکه برای خریدوفروش و تجارت نگه داشته شده باشند.
نکته‌ی مهم این است که:
امروزه دیگر شکلِ اقتصاد فقط به زمین و دام محدود نمی‌شود.
بلکه هر نوع فعالیتِ اقتصادی:
از کارخانه و صنعت گرفته تا تجارت، خدمات و معادن.
بنا بر فتاوای علمای مشهور:
با تحققِ شرایط و حد نصابِ خودش، مشمولِ زکات می‌شود.
پس اگر فعالیتِ تو جزو ضمیمه‌های قدیمی هم نباشد، از این حکمِ الهی بیرون نیستی.
برای اینکه ذهنت مرتب شود؛
دارایی‌ها و فعالیت‌های اقتصادی امروز را می‌توان در این هفت دسته دید؛
با حوصله نگاه کن و ببین دارایی تو در کدام دسته یا دسته‌ها قرار می‌گیرد:
۱. زراعت و دامداری
اگر زمین کشاورزی، باغ، محصول زراعی یا دام داری، دارایی تو در این دسته قرار می‌گیرد.
مثل گندم، جو، چغندر، یونجه، همه انواع محصولات باغی، صیفی‌جات، گوسفند، گاو و شتر، اسب و …
اگر دامداری، مرغداری یا پرورش حیوانات را به قصد کسب‌وکار انجام می‌دهی، ممکن است بخشی از آن از جهت کالای تجاری هم بررسی شود.
۲. صنعت و تولید
اگر کارخانه، کارگاه، تولیدی یا شغل تولیدی داری، در این دسته هستی.
مثلاً تولید پوشاک، مواد غذایی، لوازم ساختمانی، مبلمان یا هر کاری که مواد اولیه را به محصول تبدیل می‌کند.
یادت باشد:
خودِ دستگاه‌ها، ابزار کار، ساختمان کارخانه و وسایل لازم برای تولید، معمولاً زکات ندارند؛
اما مواد اولیه، کالای آماده فروش و پولی که از فروش باقی مانده، باید بررسی شود.
۳. کسب‌وکارهای تجاری
اگر مغازه، فروشگاه، عمده‌فروشی، شرکت بازرگانی، خریدوفروش اینترنتی یا هر نوع تجارت داری.
دارایی تو در این گروه است.
در اینجا باید به کالاهایی نگاه کنی که برای فروش نگه داشته‌ای؛
مثل اجناس مغازه، موجودی انبار، پول صندوق و سرمایه‌ای که در گردش است.
۴. خدمات و مشاغل
اگر پزشک، مهندس، کارمند، راننده، مشاور، معلم، تعمیرکار، پیمانکار یا:
صاحب هر شغل خدماتی هستی، درآمد تو در این بخش قرار می‌گیرد.
همچنین درآمد اجاره خانه، مغازه یا زمین نیز در همین بخش قابل بررسی است.
ببین از درآمدت:
پس از هزینه‌های ضروری زندگی، چه مقدار پول یا سرمایه برایت باقی مانده است.
۵. دارایی‌های نقدی و مالی
این دسته برای بیشتر مردم اهمیت زیادی دارد.
پول نقد، موجودی حساب بانکی، پس‌انداز، ارز، طلا، سکه، نقره، سهام شرکت‌ها، اوراق قرضه.
طلبی که امید داری آن را دریافت کنی و سرمایه‌های مالیِ قابل نقد شدن.
همگی در این بخش قرار می‌گیرند.
اگر پول یا طلا و سرمایه‌ای داری که مدتی نگه داشته‌ای، حتماً آن را در فهرستت بنویس.
۶. معدن و منابع استخراجی
اگر مالک یا شریک معدن هستی.
اگه مشفول استخراج منابعی مانند طلا، نقره، آهن، مس، نمک، سنگ‌های قیمتی هستی.
و و و مانند موارد فوق، این بخش مربوط به توست.
احکام معدن با زکات معمولی پول و تجارت یکسان نیست؛
پس در این مورد:
مبلغ و شیوه پرداخت را با نظر یک عالم یا کارشناس معتبر زکات مشخص کن.
۷. رِکاز و گنجینه‌های کشف‌شده
رکاز یعنی گنج یا مال مدفونی که پیدا می‌شود و صاحب شناخته‌شده‌ای ندارد.
این مورد با پول پس‌اندازشده، کالای تجاری و زکات سالانه فرق دارد.
حق شرعیِ آن معمولاً هنگام پیدا شدن محاسبه می‌شود، نه پس از گذشت یک سال.
حالا یک کاغذ بردار و خیلی ساده بنویس:
من پول نقد یا موجودی بانکی دارم یا نه؟
طلا، سکه، ارز یا طلب قابل وصول دارم یا نه؟
کالا یا سرمایه‌ای برای تجارت دارم یا نه؟
درآمدی از شغل، خدمات یا اجاره دارم یا نه؟
زمین کشاورزی، باغ، دام یا محصول دارم یا نه؟
شریک کارخانه، کارگاه، معدن یا فعالیت تولیدی هستم یا نه؟
لازم نیست از همین لحظه همه چیز را دقیق بدانی.
فقط دارایی‌هایت را پیدا و دسته‌بندی کن.
وقتی معلوم شد چه داری، محاسبه زکات هم آرام‌آرام روشن می‌شود.
نکته مهم: همه این دسته‌ها یک نرخ و یک روش محاسبه ندارند.
نرخ زکات مربوط به پول نقد، طلا، نقره و بسیاری از اموال تجاری، با نرخ زکات محصولات کشاورزی، دام، معدن و رکاز، متفاوت است و هر کدام احکام جداگانه مربوط به خودشان را دارند.
گام دوم: خط شروع را پیدا کن
اولین سالی را پیدا کن که از آن زمان به بعد زکات ندادی.
بنشین و فکر کن.
به عقب برگرد.
سال‌ها را مرور کن.
- اولین باری که پولدار شدی کی بود؟
- اولین باری که طلا خریدی کی بود؟
- اولین باری که پس‌انداز جدی در بانک داشتی کی بود؟
- اولین باری که کسب و کار مستقل راه انداختی کی بود؟
از آن سال تا امروز، چند سال می‌شود؟
اگر دقیقاً یادت نیست، تخمین بزن.
مهم نیست اشتباه کنی.
مهم این است که نیت کنی حق را بپردازی.
خدا نیت تو را می‌بیند.
گام سوم: میانگین دارایی را تخمین بزن
حالا باید ببینی در این سال‌ها، به طور میانگین چقدر دارایی داشتی.
دارایی یعنی چه؟
- پول نقد در بانک و صندوق
- طلا و سکه (آب شده، زینتی، سرمایه‌ای)
- کالای تجاری که برای فروش داری (نه وسایل شخصی مثل ماشین شخصی و خانه محل سکونت)
- هر چه که بتوانی نقدش کنی و رشد می‌کند
- تو باید فکر کنی هر سال حدودا ماهیانه چقدر درآمد داشتی که توانستی به وسیله‌ی آن تلویزیون یا فرش بخری، ازدواج کنی، خانه بخری، ماشین بگیری و …
یک نکته خیلی مهم: زکات در دین اسلام جزو واجبات است و خداوند بارها در قرآن بعد از نماز به زکات اشاره کرده است.
پس جانب احتیاط آن است که:
خیلی روی اینکه آیا اموالم به حد نصاب زکات رسیده یا نه تمرکز نکنیم.
از کوچک‌ترین و کم‌ترین اموالی که دستمان افتاد سریع به فکر پرداخت زکاتش باشیم.
با فرمولی که در ادامه می‌آید.
گام چهارم: نرخ زکات را اعمال کن
یک روش ساده‌تر برای محاسبه زکات معوقه:
اگر فرضاً کارمند یا بازاری هستی و 20 سال است که زکات ندادی.
می توانی روی حقوق یا درآمد همین ماهی که تصمیم گرفتی زکات معوقه‌ات را پرداخت کنی حساب کنی.
بر اساس آن فرض کن که به اندازه 20 سال که هر ماه فرضاً 20 میلیون حقوق گرفته ای یا درآمد داشته‌ای زکات بدهکار هستی.
این جوری با پول روز حساب می‌کنی و نرخ تورم هم رویش حساب شده است.
نکته: اگر دقیق نمی‌دانی دارایی‌ات در سال‌های گذشته چقدر بوده، می‌توانی بر اساس «غالبِ ظن»؛ یعنی گمانِ قوی و تخمین صادقانه، حساب کنی.
خدا از تو حسابداریِ پیچیده و وسواس‌آور نمی‌خواهد؛
مهم این است که با انصاف و صداقت، حقّی را که احتمال می‌دهی بر ذمه‌ات مانده ادا کنی.
اما اگر احساس می‌کنی دارایی‌هایت متنوع بوده.
سال‌ها زیاد است یا حساب‌وکتاب برایت گیج‌کننده شده، بهتر است:
به یک مرکز معتبر زکات یا فرد آگاه و مورد اعتماد مراجعه کنی تا در محاسبه زکات همراهت باشد.
لازم نیست این مسیر را تنها بروی؛ گاهی یک محاسبه درست و راهنمایی مطمئن، هم خیال انسان را راحت‌تر می‌کند و هم کمک می‌کند حق نیازمندان با اطمینان بیشتری ادا شود.
گام پنجم: اگر مبلغ سنگین است، برنامه‌ریزی کن
حالا یک عدد جلوی توست.
ممکن است بگویی:
«این که خیلی زیاد است! من نمی‌توانم یکجا بدهم!»
نگران نباش.
خدا به اندازه توانایی‌ات از تو خواسته.
پیامبر (ص) فرمود:
«خدا از هر کس به اندازه توانایی‌اش می‌پذیرد.»
پس:
۱. نیت کن
همین امروز در دلت تصمیم بگیر که می‌خواهی این بدهی را بپردازی.
نیت کن.
خدا نیت خالص را می‌بیند و اجر می‌دهد.
۲. برنامه ماهانه یا فصلی تنظیم کن
مثال:
- اگر بدهی کل ۴۰ میلیون است، می‌توانی در ۴۰ ماه، ماهی ۱ میلیون بدهی.
- یا در ۲۰ ماه، ماهی ۲ میلیون.
- یا هر فصل ۵ میلیون.
- یا….
۳. اولین قسط را همین ماه بده
همین امروز.
حتی اگر شده ۱۰۰ هزار تومان. شروع کن. اولین گام را بردار. خدا بقیه راه را آسان می‌کند.
۴. دعا کن و از خدا کمک بخواه
بگو: «خدایا من نیت کردم حق تو را بدهم، تو کمکم کن تا بتوانم، روزی حلال بر من بگشا تا بتوانم ادا کنم.»
چند نکته طلایی برای اجرا
- اولویت با سال‌های دورتر است.
- اگر می‌خواهی ترتیب را رعایت کنی، اول زکات سال‌های قدیمی‌تر را پرداخت کن.
- اگر یک سال بدهی سنگین است و سال دیگر سبک‌تر، میانگین بگیر و یکنواخت بپرداز.
- اگر طلا داری، می‌توانی عین طلا رو بدی، لازم نیست حتماً پول نقد بدهی.
- اگر فقیر پیدا نمی‌کنی، به خیریه معتبر مراجعه کن، به مسجد محل، به امام جماعت، تحقیق کن اما پرداخت کن.
باور کن: این شروع، پایان سختی‌هاست
خودت را یک سال بعد ببین.
بدهی‌هات را داری می‌دهی، هر ماه یک مبلغ، هر ماه یک گام به آزادی نزدیک‌تر.
یک روز می‌رسد که می‌گویی:
«الحمدلله، بدهی‌ام را تمام کردم.»
آن روز، چه حسی داری؟ چه آرامشی؟ چه نوری در دلت؟
پس برای فردا نگذار.
همین امروز شروع کن، همین حالا دست به کار شو، همین الآن.
فردا صبح، اولین قسط پرداخت زکاتت را بده.
حتی شده یک اسکناس هزار تومانی توی صندوق مسجد.
مهم نیست کم باشه، مهم این است که شروع کرده‌ای.
در نوشته بعد، قرار است یاد بگیری چگونه زکات را جوری بدهی که برکتش چند برابر شود.
آداب زکات، رمز و راز قبولی، چیزهایی که طلا و نقره را نورانی می‌کند.
No comment